Hoppa yfir valmynd
video thumbnail

Loftslagsvegvísinum er ætlað að veita yfirsýn yfir núverandi stöðu og setja loftslagsaðgerðir þess í stærra samhengi

Íslensk stjórnvöld hafa sett það markmið að Ísland verði kolefnishlutlaust eigi síðar en árið 2040 og óháð jarðefnaeldsneyti fyrir 2050. Í því skyni hefur íslenskt atvinnulíf tekið höndum saman og unnið Loftslagsvegvísi atvinnulífsins.  Honum er ætlað að veita yfirsýn yfir núverandi stöðu og setja loftslagsaðgerðir þess í stærra samhengi. Vegvísirinn mun auðvelda atvinnulífi og stjórnvöldum að finna í sameiningu aðgerðir, hvata, ívilnanir og fleira sem styðja við loftslagsaðgerðir í íslensku atvinnulífi.

Breið samvinna

Að gerð loftslagsvegvísisins standa Samorka, Samtök ferðaþjónustunnar, Samtök fjármálafyrirtækja, Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi, Samtök iðnaðarins, Samtök verslunar og þjónustu, Bændasamtök Íslands og Grænvangur. Einstakar atvinnugreinar hafa þegar tekið málin föstum tökum og gert áætlanir um hvernig þær munu leitast við að uppfylla sínar skyldur. Einnig hafa fjölmörg fyrirtæki sett sér sambærileg markmið. Árangri í loftslagsmálum verður ekki náð nema atvinnulífið leiki þar stórt hlutverk, einkum þegar kemur að tækniþróun, nýsköpun, hönnun og umhverfisvænum lausnum. Ekkert af þessu nær flugi nema atvinnulífið hafi borð fyrir báru til fjárfestinga í grænum lausnum.

Orkuskipti og nýsköpun

Helstu tækifæri atvinnulífsins liggja í fjárfestingum í orkuskiptum og nýsköpun í framleiðslu. Íslendingar eru komnir vel á veg á ýmsum sviðum orkuskipta. Raforkuframleiðsla og húshitun eru nú þegar að fullu grænar. Orkuskipti fólksbíla eru á góðri leið, en sameiginlegs átaks er þörf til að innleiða græna bílaleigubíla. Næstir í röðinni eru landflutningar, en þar er framboð ökutækja enn takmarkað. Þar á eftir munu koma orkuskipti í skipum og flugvélum. Alþjóðleg framþróun tæknilausna mun þar ráða ferðinni að miklu leyti. Jafnframt er nægilegt aðgengi að samkeppnishæfri orku og uppbygging innviða forsenda orkuskipta og tryggja þarf að regluverk hamli ekki nauðsynlegri uppbyggingu á grænum orkukostum.

Allir með

Nýsköpun og fjárfesting á öllum sviðum atvinnulífsins eru mikilvægar forsendur árangurs í loftslagsmálum. Nýrrar tækni er m.a. þörf til að draga úr losun frá málmframleiðslu. Innlend málmframleiðsla nýtir nú þegar nánast eingöngu græna orku. Þar felast sóknarfærin einkum í nýsköpun við efnaferlana sjálfa og samdrátt í notkun kolefnis við framleiðsluna. Innlendri orkuvinnslu fylgir afar lítil losun í samanburði við önnur lönd, en markvisst er unnið að því að draga enn frekar úr henni. Nýsköpun í sjávarútvegi hefur þegar skilað miklum samdrætti losunar, en frekari tækifæri liggja víða. Tækifæri í landbúnaði liggja m.a. í bættri áburðarnotkun og nýsköpun í fóðurgerð til að draga úr iðragerjun. Lykilatriði til að draga úr losun frá úrgangi er að draga úr urðun með því að efla flokkun, endurnýtingu, endurvinnslu og aðrar hringrásarlausnir. Fjármálastarfsemin sjálf losar ekki umtalsvert magn gróðurhúsalofttegunda, en áhrif hennar á aðrar atvinnugreinar geta verið umfangsmikil og skilvirk.

Fjárfestingar í orkuskiptum og nýsköpun eru í mörgum tilvikum áhættusamar og dýrar, án þess að hægt sé að treysta því að þær séu arðbærar. Stjórnvöld geta auðveldað fyrirtækjum að ráðast í nauðsynlega umhverfisvæna fjárfestingu, m.a. með því að taka sérstakt fjárhagslegt tillit til umhverfisvænna fjárfestinga og fyrirtækja. Þótt slíkar aðgerðir kosti útlát í byrjun er ávinningurinn til langframa mun meiri. Sérstaklega þarf að huga að því að tekjur vegna umhverfisskatta, m.a. kolefnisgjöld og tekjur vegna ETSkerfisins, verði nýttar að fullu til grænna verkefna atvinnulífsins og sýnt verði fram á gagnsæi í þeim efnum.

Verkefnin fram undan

Endurskoða þarf regluverk, stjórnsýslu og eftirlit þannig að þessir þættir standi ekki í vegi fyrir jákvæðum umbreytingum fyrirtækja á sviði umhverfis- og loftslagsmála. Mikilvægt er að regluverk styðji við slíka þróun og umbuni aðilum sem stýra starfsemi sinni í átt að umhverfisvænni ferlum og starfsháttum, frekar en íþyngi.

Þá þurfa kröfur um kolefnishlutleysi að vera skýrar og raunhæfar. Skýra þarf hvernig staðfesta eigi kolefnisföngun, bindingu og hagnýtingu koldíoxíðs með alþjóðlega viðurkenndum hætti svo að atvinnulífið geti með fullri vissu fjárfest í viðurkenndum aðferðum til samdráttar á útblæstri gróðurhúsalofttegunda og kolefnisjöfnunar.

Ljóst er að bestum árangri í loftslagsmálum verður náð með nánu samstarfi atvinnulífs og stjórnvalda. Atvinnulífið hefur sýnt að það vinnur og mun vinna að fyrrgreindum markmiðum af ábyrgð og festu en leikreglur og stuðningur þurfa að vera til staðar til að hægt sé að ráðast í loftslagsvænar fjárfestingar og ákvarðanatöku. Afrakstur samvinnu atvinnulífs og stjórnvalda getur orðið grundvallarþáttur í því að tryggja að markmiðum verði náð og samhliða stuðlað að aukinni samkeppnishæfni fyrirtækja á alþjóðamörkuðum.

Greinin birtist í Viðskiptablaðinu, 28.júní 2021

Höfundur er Eggert Benedikt Guðmundsson, forstöðumaður Grænvangs.

Aðrar fréttir

card thumbnail
Krón­prins Dana kynnti sér Græna framtíð

Friðrik krónpins Dana heimsótti í gær margmiðlunarsýninguna Græna framtíð.

14. október 2021
card thumbnail
Græn framtíð lítur dagsins ljós

Samkomulag um fjármögnun Grænvangs til næstu fimm ára

21. september 2021
card thumbnail
Hringrásarhagkerfið – hlutverk okkar í að minnka sóun

Hvernig er hægt að stuðla að ábyrgri framleiðslu og neyslu þegar kemur að matvælum, fatnaði, by...

3. september 2021
card thumbnail
Engar samgöngur eftir áratug?

Skýrsla Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar, sem kom út í dag, er afdráttarlaus.

9. ágúst 2021
card thumbnail
Loftslagsvegvísir og umhverfisvænt kvótakerfi

Grænvangur, ásamt sjö atvinnugreinafélögum kynnti nýlega Loftslagsvegvísi atvinnulífsins.

13. júlí 2021
card thumbnail
Loftslagsvegvísir atvinnulífsins

Í dag var nýr Loftslagsvegvísir atvinnulífsins gefinn út og kynntur í Húsi atvinnulífsins. 

23. júní 2021
card thumbnail
Loftslagsvegvísir atvinnulífsins - bein útsending

Loftslagsvegvísir atvinnulífsins verður formlega kynntur miðvikudaginn 23.júní kl.15:00 í beinu...

22. júní 2021
card thumbnail
Útflutningur grænna lausna

Eitt stærsta framlag Íslendinga til loftslagsmála er útflutningur hugvits og grænna lausna.

11. júní 2021
card thumbnail
Plastið í atvinnulífinu - öll erindi eru nú aðgengileg á vefnum

Rafrænn viðburður um ábyrga plastnotkun í íslensku atvinnulífi fór fram 26.maí.

31. maí 2021
card thumbnail
Plastið í atvinnulífinu - lærum hvert af öðru og öxlum ábyrgð
17. maí 2021
card thumbnail
Hver verður loftslagsarfleifð okkar kynslóðar?

Íslenskt samfélag hefur sett sér það markmið að verða kolefnishlutlaust árið 2040 og jarðefnael...

7. maí 2021
card thumbnail
Vel heppnað Loftslagsmót 2021

Loftslagsmót fór fram með rafrænum hætti miðvikudaginn 21.apríl og tókst gríðarlega vel til.

26. apríl 2021
card thumbnail
Loftslagsmót – stefnumót um lausnir framtíðarinnar

Grænvangur, RANNÍS og EEN standa  nú fyrir Loftslagsmóti,  í samstarfi við Festu og Atvinnuvega...

16. apríl 2021
card thumbnail
Bill Gates, kófið og loftslagið

„Ísland er í kjörstöðu til að vera í forystu þeirra sem stefna í þá átt sem Bill Gates fjallar ...

1. apríl 2021
card thumbnail
Framlag Íslands til Loftslagsvænni framtíðar

Ársfundur Grænvangs 2021 var haldinn 23. mars

24. mars 2021
card thumbnail
Taktu þátt í rafrænu loftslagsmóti 2021

Loftslagsmótið haldið í annað sinn

22. mars 2021
card thumbnail
Er jarðefnaeldsneytislaust Ísland prinsípmál eða pípudraumur?

Á öllum þessum sviðum þarf endurnýjanlega orku, svo um raunveruleg orkuskipti verði að ræða. Ís...

18. mars 2021
card thumbnail
Rafrænn viðskiptafundur Íslands og Tékklands á sviði nýsköpunar og grænna lausna

Íslenskar og tékkneskar tækninýjungar á sviði umhverfis- og loftslagsmála voru kynntar á rafræn...

18. mars 2021
card thumbnail
Íslenskar grænar lausnir kynntar í Evrópu

Íslenskar grænar lausnir voru í forgrunni á vefviðburði sem var haldinn í samstarfi milli sendi...

10. mars 2021
card thumbnail
Vetni – til hvers?

Ísland gæti orðið meðal fyrstu landa heims til að verða alfarið óháð jarðefnaeldsneyti.

14. janúar 2021
card thumbnail
Ís­land leiðandi í græn­um lausn­um með Green by Ice­land

Grænvangur setti enska vefsíðu sína í loftið með rafrænum kynningarviðburði

18. desember 2020
card thumbnail
Íslenskar grænar lausnir og tækifærin erlendis

Eitt stærsta framlag Íslands í loftslagsmálum er útflutningur sérfræðiþekkingar á sviði endurný...

16. desember 2020
card thumbnail
Framlag Íslands í loftlagsmálum

Stærstu áskoranir þjóða heims í loftslagsmálum snúa að orkuskiptum.

9. desember 2020